Tromso fjord cruise in winter: de poolnacht, en waarom mensen ervoor komen

De term misleidt mensen. Tijdens de poolnacht blijft de zon onder de horizon, maar niet ver eronder: rond het middaguur licht de hemel op in een lange, gelijkmatige schemering die loopt van diepblauw via violet naar roze waar de zon bijna staat. Die duurt vier tot zes uur en is helder genoeg om in te wandelen, varen en fotograferen.

Fotografen noemen het het blauwe uur, en in Tromsø in december is het geen uur maar het grootste deel van de dag. Sneeuw neemt de kleur van de hemel aan, dus een witte fjord wordt lavendelkleurig en het water inktzwart. Niets anders in Europa ziet er zo uit, en het is de reden dat veel mensen deze maand bewust boeken.

De andere helft van de deal is het noorderlicht. In een normaal jaar is het licht mogelijk op elke heldere nacht van september tot maart, en op het water zit er niets tussen jou en de noordelijke horizon. Een avondcruise over de fjord in januari is een echte kans op zowel de schemering als het noorderlicht in dezelfde vier uur.

Wat je opgeeft is afstand. In de diepe winter werken de boten op de nabijgelegen fjorden in plaats van uit te varen naar de eilanden, en lange tochten zoals de zes uur durende Sommarøy-trip brengen veel tijd in het donker door. Dat is een argument voor een vier uur durende cruise in december en de lange in maart.

Bezoekers verwachten Siberische temperaturen en Tromsø stelt hen teleur. Dezelfde Atlantische stroom die de fjorden openhoudt, houdt ook de lucht relatief mild: een normale januaridag ligt rond min vier, en een koudegolf van min twaalf is opmerkelijk eerder dan gebruikelijk.

Wat het dek koud maakt is wind en vocht. Kustlucht is vochtig, en een boot die tien knopen vaart creëert zijn eigen wind bovenop wat de fjord doet. Die combinatie snijdt harder bij min vier dan droge stilte bij min vijftien.

De pakken vangen het meeste op. Elke grote tocht hier deelt een thermisch pak uit dat over je eigen kleding gaat en wind en opspattend water tegenhoudt. Wat ze nooit bedekken is je hoofd, je handen en je voeten, en die drie zijn de reden dat mensen vroeg naar binnen gaan. Een goed passende muts, degelijke handschoenen en warme laarzen veranderen een vier uur durende wintertocht van een uithoudingstest in een fijne middag.

Ook goed om te weten: de cabine is warm, en het is niet waar iets gebeurt. De zeearenden, het licht en het noorderlicht zijn allemaal buiten, en dat geldt ook voor de gids.

In december geeft Tromsø je wat fotografen elders veertig minuten bij de schemering krijgen — en het geeft het je het grootste deel van de dag.

Het technische deel is eenvoudig. Het licht is zwak en blauw, dus een telefoon verhoogt de ISO en produceert ruis, en een camera wil een langzame sluitertijd die een bewegend dek verpest. Leun tegen een reling, schiet in korte bursts en accepteer dat de helft van de frames onscherp zal zijn.

Het compositorische deel is waar de maand zijn vruchten afwerpt. Sneeuw neemt de kleur van de lucht aan, dus een witte berg in poolnacht-schemering is echt lavendelkleurig, en zwart water daartegen is het sterkste contrast dat je in welk Europees landschap dan ook zult vinden. Zet iets met een bekende kleur in beeld — een rood boothuis, een Noorse vlag aan de achtersteven, een geel jack — en het blauw komt goed over in plaats van dat het op een witbalans-fout lijkt.

En jaag niet met dezelfde instellingen op het noorderlicht. Het beweegt, dus een belichting van drie seconden verandert een gordijn in een vlek; twee seconden en een groter diafragma behoudt de structuur.